>

Fizikadan geniş düsturlar siyahısı

Mexanika

sürəttəcilsürət  ifadələri
v = Δs
Δt
a = Δv
Δt
v = v0 + at
x = x0 + v0t + ½at2
v = ds
dt
a = dv
dt
v2 = v02 + 2a(x − x0)
v = ½(v + v0)
Ağırlıq qüvvəsimərkəzəqaçma təciliİmpuls
F a= m g
a = v2
r
p = m v


Sürtünmə qüvvəsi

Nyutonun II qanunuu
Fsür = μN= μmg

a=  ω2 r F = m a
Qüvvə impulsuimpuls momentiMexaniki iş
ΔP = F Δt

F Δt = m ΔvAFScos a
Kinetik enerjiYayın potensial enerjisiMexaniki gücHuk qanunu 
Ek= ½mv2

Ep=kx2/2N= A/ tF = − k Δx
cismin potensial enerjisi
Ep = mgΔh


N= Fv cos a
bucaq sürətidairəvi tezlikPeriodTezlik
ω = Δθ
Δt
α = Δω
Δt

n=1/T
T=1 /nn=N/t
ω = dθ
dt
α = dω
dt
T=2π/ω 
T=t /N
v = ω × r

a =  ω2 r
Ümumdünya cazibə qüvvəsiPlanet səthində sərbəstdüşmə təcili   Cazibə sahəsinin potensial enerjisiCazibə sabiti
F =G m1m2
r2
g =G  M
R2
Ep = Gm1m2
r
GFr2
m1m2
Ikosmik sürətIIkosmik sürətYaylı rəqqasın perioduRiyazi rəqqasın periodu
v1 =  Gm
r
v2 =  2v1
T = 2π  m
k
T = 2π  
g
sıxlıqtəzyiqMayenin tam təzyiqArximed qüvvəsi
ρ = m
V
P = F
S
P = P0 + ρghFArx = ρmgVc







Bernulli tənliyiDinamik təzyiq
       P1 +   ½ρv12 = P2 +   ½ρv12
Pdin = ½ρm







Termodinamika

Maddə miqdarıİdeal qazın təzyiqiİstilik miqdarıOrta kinetik enerji
v=N/NAP=1/3m0nv2
P=1/3ρv2

P=nkT
Q = mcΔTEk = 3/2kT
Ek=m0v2/ 2
v=m/Mİdeal qaz qanunuBuxarlanma istiliyiİdeal qazın daxili enerjisi

PV = vRTQ = mLU = 3/2  vRT
PV = m kT/MU = 3/2PV
orta kvadratik sürətxüsusi yanma istiliyixüsusi ərimə istiliyixüsusi buxarlanma istiliyi
vor =  3kT
m0
q=Q/mλ=Q/m
L=Q/m


vor =  3RT
M

Entropiya
Termodinamikanın I qanunu


ΔU = Q + AS = k ln W




Dalğalar Optika

dalğanın yayılma sürətitezlikmühitdə dalğa uzunluğudifraksiyada max-ların  tərtibi
v = λv
v = 1
T
 λ= λ/ nkmax=d /  λ
c= λ0v λ1/ λ2=n1/n2
Güclənən koherent dalğalar
sındırma əmsalı

n = c
v
Zəifləyən koherent dalğalardifraksiya qəfəsinin periodu

           Δd=d2-d2=k λ

               k= 0,1,2
Δd=d2-d2=(2k+1) λ/2d=l / N
k= 0,1,2
sınma qanunuSəpici linza düsturuNazik linza düsturu
n1 sin α1 = n2 sin α2
-1 = 1-1
Fdf

1 = 1 + 1
Fdf


linzanın böyütməsi

tam daxili qayıtmanın limit bucağı
sin α0 = n2
n1

QH = f
hd
optik qüvvə
D=1/F

Elektik və Maqnetizm

Kulon qanunElektrik sahəsinin intensivliyiElektrik qüvvəsi
F = k q1q2
r2
E = Fe
q
Fe=qE
Yükün gördüyü işYukün potensial eanerjisiDielektrik nüfuzluğuElektrik sahəsinin potensialı
A=qEΔdWp=qEdε=E0/ Eu=Wp/q=E/d
A=qEScosa
Elektrik tutumuMüstəvi kondensatorun tutumuLövhələr arasıdakı gərginlıkLövhələr ar. elektrik.sah.intensivliyi
C = q
U
C =ε ε0S
d
U=qd / ε ε0SE=q / ε ε0S
Yüklənmiş kondensatorun enerjisiElektrik sahəsinin enerji sıxlığı

Wp = 1 CU2 = 1q2 = 1 qU
22C2
wp=ε ε0E2/2
Cərəyan şiddətiOm qanunuNaqilin müqavimətiSabit cərəyanın gücü
I = Δq
Δt
I = dq
dt
İ=U/R
R = ρ
S
P = UI = I2R = U2
R
UIR
Ardıcıl qoşulmuş naqilin müqvimətiParalel qoşulmuş naqillərardıcıl kondesatorların tutumuParalel kondensatorların tutumu
R=R1+R2    Rar =  nR


Rpar=R1R2 /R1+R2     Rpar=R/n


maqnit induksiya vektoru
Card=C1C 2/ C1+C2Card=C /n

Amper qüvvəsi
Cpar = C1+C2
Cpar=nC
Lorens qüvvəsi   
FL = qvB sin a

B=F /İΔlFA = IB sin a
Maqnit nüfuzluğuBircins mühitdə maqnit induksiyasıYükə təsir edən tam qüvvə
μ=B / B0B = µB

F=Fe+FL=qE+qBvsina
İnduksiya elektrik hərəkət qüvvəsi

Maqnit seli


Φ = BS cos a
i = − ΔΦ
Δt

Maqnit sahəsinin enerjisi

Sarğacda yaranan öz-özünə ind.EHQi =- LΔİ /Δ tWm= L I2 /2=Ф2 /2L=İФ /2
İnduksiya cərəyan şiddəti
İ=i / R




Nisbilik nəzəriyyəsinin elementləri

zamanın nisbiliyiməsafənin nisbiliyirelyativistik kütlərelyativistik sürət
t' = t
√1 − (v/c)2

Relyativistik enerji
ℓ' = ℓ √1 − (v/c)2





m' = m
√1 − (v/c)2
v=c√1 − (V/√1 − (v/c)2
)2
Relyativistik impuls

E =mc2= m0c2
√1 −(v/c)2


Kvant fizikası
p =

mv
√(1 − v2/c2)



Relyativistik həcm

Tam enerji
 V=V0√1 − (v/c)2














E= E+ Ek



fotonun enejisifotonun kütləsifotonun impulsuEynşteyn tənliyi
E=hv=hc/ λm= E /c2p=mc=E /c=hv /c =h /λhv=A+mv2 /2
Fotoeffektin enerji şərtiFotoeffektin tezlik şərtiv ≥vmin    Qeyri-müəyyənlik prinsipiŞüalanmanın udulma dozası
                 hv≥A
Δpx Δx ≥ ℏ 
2
D= E / m

Fotoeffektin yar.üçün işığın tezliyi
vmin= A /h
Kütlə deffekti
  ΔM=Zmp +Nmn -Mnüvə
ΔE Δt ≥ ℏ 
2
Kütlə ədədi

 A=Z+N
yarım parçalanmadan sonra nüvə sayı
N = N02t








Отправить комментарий